Werk.be | Startpunt voor werk en sociale economie

Werkgevers

Rechten van de werkzoekende

Eén van de voorwaarden om erkend te worden en te blijven als privaat bemiddelingsbureau heeft betrekking op de rechten van de werkzoekende.

Elk bureau is namelijk verplicht de tekst waarin de rechten van de werkzoekende en de werkgever worden uiteengezet(MS Word) ter beschikking te stellen door die te overhandigen aan de gegadigden of door hem aan te plakken op de plaats waar hij het best kan worden gelezen in de voor het publiek toegankelijke lokalen van het bureau.

De tekst met de rechten van de werkzoekende omvat 21 bepalingen:

Het bureau mag onder geen beding enige vergoeding van de werknemer vragen of ontvangen.
Voor de sollicitant/werknemer is de bemiddeling dus kosteloos. Deze bepaling is een weergave van het fundamentele principe dat arbeid geen koopwaar is.
Het bureau dient alle betrokkenen op een objectieve, respectvolle en niet-discriminerende wijze te behandelen en mag geen personeelsadvertenties opstellen of publiceren die aanleiding kunnen geven tot discriminatie. Positieve acties ten behoeve van risicowerknemers zijn wel toegestaan.

Het bureau mag de werkzoekende op geen enkele wijze discrimineren. Zo is discriminatie op basis van leeftijd, geslacht, overtuiging, etc. verboden. Dit geldt vanzelfsprekend ook m.b.t. personeelsadvertenties. Er werd gekozen om een algemene omschrijving te geven in plaats van een limitatieve opsomming, om geen enkele vorm van discriminatie te vergeten. Positieve discriminatie van bepaalde risicogroepen d.m.v. bv. specifieke actieprogramma's blijven evenwel mogelijk.
Het bureau dient de persoonlijke levenssfeer van de werknemers te eerbiedigen en de gegevens die tot de persoonlijke levenssfeer behoren, enkel op te vragen en te gebruiken met toestemming en in het belang van de werknemer in het kader van zijn professionele inschakeling en met inachtneming van de bepalingen van de wet van 8 december 1992 tot bescherming van de persoonlijke levenssfeer ten opzichte van de verwerking van persoonsgegevens.

Zo wordt het opvragen en gebruiken van informatie van de kandidaten beperkt tot die gegevens die direct betrekking hebben op de kwalificaties en de professionele ervaring van de werkzoekende.
Het bureau dient inzage te verlenen aan de opdrachtgever en de werknemers betreffende de over hen opgeslagen gegevens en dient hen, op hun verzoek, na beëindiging van de opdracht een afschrift van hun dossier te bezorgen.

In de praktijk blijkt dat deze verplichting verkeerd geïnterpreteerd kan worden. Een verduidelijking van deze verplichting is beschikbaar via deze omzendbrief (link naar de omzendbrief, pdf, die staat ook in de lijst bij wetgeving).
Het bureau mag informatie over de opdrachtgevende werkgever en de werknemers enkel opvragen en gebruiken binnen het kader van de bemiddelingsactiviteiten.

De informatie die aan het bureau verstrekt wordt in het kader van de bemiddelingsacticiteiten is vertrouwelijk en mag dus niet gebruikt worden in het kader van andere activiteiten.
Het bureau dient de opdrachtgevende werkgever en de werknemers juiste, tijdige en volledige informatie te verstrekken over de bemiddelingsactiviteiten en over de aard van de tewerkstelling.

Zo zal een bureau dat bijvoorbeeld bemiddelings- en uitzendactiviteiten aanbiedt vooraf uitdrukkelijk moeten mededelen aan de werkzoekende of het gaat om een bemiddelingsopdracht in het kader van een vaste aanwerving, of om een tijdelijke tewerkstelling in het kader van uitzendarbeid. Het is de bedoeling te vermijden dat een werkzoekende een tijdelijke (uitzend)baan wordt aangeboden, terwijl hij eigenlijk op zoek is naar een vaste betrekking (en vice versa).
Persoonlijkheidsonderzoeken en psychologische tests kunnen enkel plaatsvinden door of onder verantwoordelijkheid van een psycholoog.
Het bureau mag geen bemiddelingsactiviteiten uitoefenen voor vacatures waartegenover geen reëel jobaanbod staat.

Hiermee wil men fictieve en bedrieglijke vacatures voorkomen. Een bureau mag dus enkel bemiddelingsactiviteiten aan een kandidaat aanbieden op voorwaarde dat er concrete vacatures beschikbaar zijn. Men mag dus geen vacaturedatabank aanleggen, zonder dat men over concrete vacatures beschikt. Het bureau dient bovendien een waarheidsgetrouw beeld te geven van de openstaande arbeidsplaats en mag de vacature niet verkeerd voorstellen.
Het bureau mag geen activiteiten uitoefenen die leiden tot een tewerkstelling die strijdig is met de openbare orde of waarvan het bureau duidelijk kan vaststellen dat zij een inbreuk inhouden op de sociale of fiscale wetgeving.

Wanneer een bureau duidelijk merkt dat een bepaalde bemiddelingsactiviteit aanleiding geeft tot illegale activiteiten, dan mag het bureau in geen geval haar medewerking verlenen. Deze bepaling dient ook om te verhinderen dat een bureau activiteiten van mensenhandel zou organiseren of ondersteunen.
Het bureau mag geen bemiddelingsactiviteiten uitoefenen voor zover deze verband houden met een staking, uitsluiting of een schorsing van een arbeidsovereenkomst, ten gevolge van het slechte weer of bij gebrek aan werk wegens economische oorzaken.

Het bureau mag niet als stakingsbreker optreden, door bijvoorbeeld uitzendkrachten ter beschikking te stellen van bedrijven in staking.
Het bureau mag werknemers van vreemde nationaliteit bemiddelen voorzover de reglementering inzake de tewerkstelling van vreemde arbeidskrachten wordt nageleefd.

Deze bepaling heeft als doel misbruiken i.v.m. grensoverschrijdende bemiddeling te bestrijden en misbruiken te voorkomen zoals vrouwenhandel en koppelbazerij (in het kader van de migratiestop voor vreemde werknemers die sinds van 1974 van toepassing is). Zo mag het bureau enkel bemiddelen indien de nodige arbeidskaarten of -vergunningen werden aangevraagd en verkregen (overeenkomstig de reglementering inzake de tewerkstelling van vreemde arbeidskrachten).. De bedoeling van deze bepaling is niét om bijkomende belemmeringen in te voeren voor werknemers met een vreemde nationaliteit, maar een bijkomende bescherming te verstrekken. Deze bepaling geldt niet voor in België wonende migranten die over een vestigingsvergunning beschikken en recht hebben op een tewerkstelling zonder beperking.
Het bureau mag niet in de plaats treden van de opdrachtgevende werkgever bij de aanwervings- of ontslagbeslissing of de onderhandelingen daaromtrent.

Het bureau mag zich niet mengen in het personeelsbeleid - in de ruime zin - van de werkgever. De verhouding tussenpersoon - werkgever dient transparant te blijven. Zo beslist altijd de werkgever over het al dan niet in dienst nemen van de door het bureau voorgestelde kandidaat.
Het bureau mag in geen geval in een drankgelegenheid of in een aanhorigheid van een dergelijke aangelegenheid worden gevestigd. Zo het bureau gevestigd is in een handelshuis moet het zonder toedoen van de handelaar of diens aangestelde toegankelijk zijn langs een afzonderlijke ingang.
De erkenning van een bureau kan worden ingetrokken, na advies van de adviescommissie, wanneer het als voorwaarde stelt dat de bemiddelde personen het bureau bij iedere nieuwe bemiddeling zal laten optreden (verbod van exclusiviteitsclausule).

Een sollicitant, artiest of sporter hoeft dus niet verbonden te blijven aan zijn bemiddelaar, boekingskantoor of makelaar. Je kan hierover vrijwillig overeenkomsten sluiten die op elk ogenblik en met onmiddellijke ingang opzegbaar zijn. Je bent dus vrij je te laten bemiddelen door de erkende bemiddelaar van je keuze.
Bemiddelingsbureaus van schouwspelartiesten en van betaalde sportbeoefenaars mogen slechts erelonen, commissielonen, bijdragen, toelatings- of inschrijvingsgelden, hierna aangeduid onder de benaming "commissieloon", ontvangen binnen de hierna bepaalde grenzen. Het commissieloon wordt vastgelegd in een overeenkomst tussen het bureau en de opdrachtgever. Het bedraagt ofwel een percentage van het totale bruto inkomen van de werknemer ofwel een forfaitair bepaald bedrag. De werknemer ontvangt een afschrift van deze overeenkomst.

Voor wat de bemiddeling van schouwspelartiesten betreft, bedraagt het commissieloon maximum 25 % van de vergoeding die de schouwspelartiest zal ontvangen voor zijn prestatie.

Voor wat de bemiddeling van betaalde sportbeoefenaars betreft, bedraagt het commissieloon maximum 7 % van het voorziene totale bruto jaarinkomen van de betaalde sportbeoefenaar.
Elk bureau dient vooraf te worden erkend. Het bureau dat uitzendactiviteiten, outplacementactiviteiten, arbeidsbemiddeling van betaalde sportbeoefenaars of arbeidsbemiddeling van schouwspelartiesten uitoefent, dient hiervoor over een afzonderlijke erkenning te beschikken.
Het bureau dient in advertenties en in zijn briefwisseling melding te maken van het erkenningsnummer.
Het bureau is ertoe gehouden deze tekst te overhandigen aan de gegadigden of in extenso aan te plakken in de voor het publiek toegankelijke lokalen van het bureau op de plaats waar hij het best kan worden gelezen.
Bureaus die als activiteiten hebben het bekendmaken van werkaanbiedingen via de geschreven, auditieve of visuele media (TV, kranten, internet, radio, etc.), dienen deze tekst in extenso kenbaar te maken via het betrokken medium ofwel uitdrukkelijk de locatie (bijv. internetadres) te vermelden waar de voormelde tekst wordt ter beschikking gesteld. Deze tekst dient op eenvoudige aanvraag gratis te worden ter beschikking gesteld door het bureau.
Het bureau dient de gedragscode te onderschrijven en na te leven. De gedragscode maakt integraal deel uit van deze tekst met de rechten.
Klachten kunnen worden ingediend bij het klachtenorgaan van de respectievelijke beroepsfederatie of het paritaire overlegorgaan van de betrokken sector, als deze beschikt over een klachtenprocedure die door de minister gelijkwaardig is verklaard.

Als er geen “gelijkwaardige” klachtenprocedure is, kunnen klachten schriftelijk, telefonisch, of via elektronische post worden ingediend. Om ontvankelijk te zijn moeten de klachten gemotiveerd zijn, op duidelijke wijze omschrijven welke de vermeende inbreuk is, en uitdrukkelijk de identiteitsgegevens van de klager vermelden.
De anonimiteit van de klager wordt gewaarborgd.