Maatwerk

Op 3 juli 2013 werd het decreet Maatwerk bij Collectieve Inschakeling Maatwerkdecreet collectieve inschakeling (pdf / 0.19 MB)  goedgekeurd door de Vlaamse Regering.

Het decreet maatwerk voor collectieve inschakeling wil werk en ondersteuning garanderen op maat van personen met een grote afstand tot de arbeidsmarkt, met oog op een mogelijke doorstroom naar het reguliere circuit. De hervorming zorgt voor een vereenvoudiging en afstemming van de huidige subsidievoorwaarden en de ondersteunende maatregelen voor ondernemingen in de sociale economie.

De regelgeving richt zich naar werkzoekenden die omwille van persoonsgebonden factoren moeilijk toegang hebben tot de arbeidsmarkt, de zogenaamde ‘personen met een arbeidsbeperking’. Dit zijn zowel personen met een arbeidshandicap en mensen met een welbepaalde medische, mentale, psychische of psychosociale problematiek, als langdurig werklozen die gaandeweg een aantal competenties hebben verloren.

Deze personen hebben behoefte aan specifieke begeleiding en ondersteuning op de werkvloer. In het normaal economisch circuit zijn er echter voor hen vaak onvoldoende kansen op werk. Toegang tot volwaardig werk is ook voor deze doelgroep een belangrijke voorwaarde om te kunnen participeren aan de samenleving en biedt kansen op verdere persoonlijke en professionele ontwikkeling.

Deze regelgeving maakt een onderscheid tussen:

  • Maatwerkbedrijven zijn organisaties/ondernemingen die hun kerntaak leggen bij de inschakeling van mensen met een grote afstand tot de arbeidsmarkt en economische activiteiten ontwikkelen om deze doelstelling te realiseren. Een belangrijk criterium om dit te toetsen, zal het aandeel werknemers met een grote afstand tot de arbeidsmarkt binnen de organisatie zijn (er wordt minstens 65% vooropgesteld). De beschutte en sociale werkplaatsen zijn hiervan goede voorbeelden. Maatwerkbedrijven met een hoge populatie personen met een arbeidsbeperking kunnen, in functie van de noden van deze werknemers, bijkomende ondersteuning krijgen om hun kerntaak te realiseren en de nodige infrastructuuraanpassingen te doen.
  • Een maatwerkafdeling kan opgericht worden binnen een onderneming die haar kerntaak legt bij haar activiteit, maar wel bereid is om ook de weg naar een socialere economie in te slaan en voor een beperkte groep mensen een kwaliteitsvolle inschakeling te realiseren (minstens 5 VTE wordt vooropgesteld). De invoegbedrijven zijn hiervan een voorbeeld.

In de toekomst kan iedere onderneming/organisatie instappen in de maatregel voor zover ze aan de voorwaarden voldoen.

Omdat de plaatsen beperkt zijn, is er in de nieuwe regelgeving veel aandacht voor doorstroom.  Op die manier slibt het systeem niet dicht en kunnen we de plaatsen inzetten voor mensen die deze ondersteuning echt nodig hebben.  Op basis van een grondige evaluatie wordt gekeken of doelgroepwerknemers doorstroomklaar zijn.  Indien dit het geval is, zullen ze begeleiding krijgen om de stap naar een reguliere job te zetten met een stage op de reguliere werkvloer van een potentiële werkgever als sluitstuk van het traject.

Huidige regelgeving

De maatwerkregelgeving trad in werking op 1 april 2015, maar werd geschorst door een arrest van de Raad van State. Als gevolg hiervan traden vanaf 8 februari 2016 de regelgevingen beschutte en sociale werkplaatsen opnieuw in werking.

Beschutte Werkplaatsen

Een beschutte werkplaats is een tewerkstellingsplaats voor personen met een arbeidshandicap (en met specifieke aandacht voor de zwakke(re) werknemers) die tijdelijk of definitief niet in het normaal economisch circuit terecht kunnen. De arbeid staat hier centraal. Het doel van de beschutte werkplaats is tewerkstelling met het oog op een verbeterde integratie in de maatschappij, en waar mogelijk een doorstroom naar de reguliere arbeidsmarkt.

Het gaat om personen die omwille van hun arbeidshandicap een zekere afstand tot de arbeidsmarkt hebben. Het ondersteund werken en de werkplaats op maat laat hen toe een beroepsactiviteit uit te oefenen in overeenstemming met hun capaciteiten. Belangrijk hierbij is dat de werknemers met een arbeidshandicap in een aangepaste omgeving begeleiding en ondersteuning op maat krijgen op de werkvloer.

In Vlaanderen zijn er 68 werkplaatsen erkend. Typisch voor deze bedrijven is de brede activiteitenportfolio en de flexibele houding op de markt. Deze bedrijven werken vaak in opdracht van derde bedrijven (vb. verpakkingsactiviteiten) binnen een snel evoluerende en fluctuerende markt met opdrachten van korte en lange duur. Om rendabiliteit en duurzame werkgelegenheid te kunnen garanderen, zoeken deze bedrijven steeds naar nieuwe of grensverleggende markten.

Beschutte werkplaatsen moeten nuttig en lonend werk aanbieden aan hun werknemers (met een arbeidshandicap). De werknemers (met een arbeidshandicap) moeten minstens het gewaarborgde minimum maandinkomen krijgen.

De werknemers met een arbeidshandicap worden in de beschutte werkplaats begeleid en ondersteund door omkaderingspersoneel. Ook deze werknemers, al dan niet personen met een arbeidshandicap, worden binnen de grenzen van de regelgeving gesubsidieerd.

De overheid steunt deze werkplaatsen en de tewerkgestelde werknemers met een arbeidshandicap via opgelegde criteria en kwaliteitsgaranties.

Meer info vind je hier.

Sociale Werkplaatsen

Sociale werkplaatsen hebben als doel de tewerkstelling in een beschermde werkomgeving te garanderen voor zeer moeilijk bemiddelbare werkzoekenden. Het gaat om mensen die door een cumulatie van persoons- en omgevingsgebonden factoren moeilijk een arbeidsplaats in het reguliere arbeidscircuit kunnen verwerven of behouden.

De doelgroep zijn voornamelijk werkzoekenden die:

  • minimum 5 jaar inactief zijn;
  • laaggeschoold zijn;
  • fysieke, psychische of sociale beperkingen hebben (armoede, daklozen, schulden, ex-gedetineerden).

Deze mensen hebben een hoge nood aan werkvloergerichte begeleiding en ondersteuning. Ook hier is het uiteindelijke doel van de tewerkstelling een verbeterde integratie in de maatschappij, en waar mogelijk een doorstroom naar de reguliere arbeidsmarkt.

Het beleid van de sociale werkplaatsen is gebaseerd op bedrijfseconomische elementen en een visie over de begeleidingsaanpak en maatschappelijke meerwaarde zowel voor de doelgroepen, de organisatie, de overheid als de maatschappij zelf.

Indien sociale werkplaatsen voldoen aan de gereglementeerde vereisten, kunnen zij subsidies krijgen voor de nodige omkadering en een premie voor de tewerkstelling van de doelgroepwerknemers.

In 2016 werden 92 ondernemingen erkend als sociale werkplaats. De sectoren die het meest vertegenwoordigd zijn binnen de sociale werkplaatsen zijn de kringloopcentra (ongeveer 1/3 van de erkenningen en arbeidsplaatsen) en degene met als activiteit natuur- en groenonderhoud (ongeveer 30% van de erkenningen en 20% van de arbeidsplaatsen).

Meer info vind je hier.